Kama wewe ni Mchaga wa Old-Moshi au Marangu, nina imani kuna baadhi ya sentensi umewahi kuzisikia zikitamkwa na Wazee wa Kichaga na ukawa unaelewa maana yake lakini usijue ni kwa namna ipi zimekuwa zikitumika na Wazee kwenye maongezi hayo. Basi kuanzia leo nakujulisha kuwa hizo ni ‘Methali’ za Kichaga.
Unaweza kuwa wewe pia unazisikia kila mara lakini hauelewi maana zake, nikutoe hofu nduguyangu, ‘Usihofu’ hata mimi pia huwa kuna baadhi sizielewi maana yake, hebu endelea kusoma hizi hapa nimekuandikia Baadhi ya ‘Methali’ za Kichaga zinatumika zaidi Old-Moshi na Marangu.
1. ”Umbe Ya Maruwa Yekyepfiiya Uwangonyi.”
2. ”Umbe Ilyekyeana Yekyepfiiya Uwangonyi.”
3. ”Mana Mkyemi Nekyetsinda Alyanya.”
4. ”Kite Kya Mangyi Nyi Mangyi Ko Shite Shingyi.”
5. ”Fuo La Kite Likeri Kur’ende.”
6. ”Uruka-Wo Mangi Maseiano.”
7. ”Mrega Wo Kanyi Ulyapfunga Umbe, Opfunga Ma Mburu.”
8. ”Umbe Ya Mokishina Yekyeshina Limu Pfo.”
9. ”Samanya Yekyesonguo-Pfo”
10. ”Rumbu Ngyikora Na Kyela, Ulyangikore Na Mar’er’o”
11. ”Kuor’e Susa Yekyefunja Mbaga-Pfo.”
12. ”R’ema Seri Ya Mfongo.”
13. ”Kipopori Kyapira Mbungu.”
14. ”Mbogo Ngyikuu Iichi Ruko.”
15. ”Ikyia La Mboro Nyi Ilyaa.”
16. ”Mnoru Mnoru,Mr’oko Nela Mbombo”
17. ”Ko Muwowu Kulyande Fiiro-Pfo.”
18. ”Kuliiye Cha Ur’ema!”
19. ”Mana Marwi Nekyela Kindo Alyaichi.”
20. ”Mana Kanyia Kuwoko, Kokewesanjo Kukola Se Kela.”
21. ”Kapa Kite Kipoome.”
22. ”Moondu Okyesoka Kai.”
23. ”Mfi O Mlyemo Ulyekumbo Ko Mberi.”
24. ”Handu Mono Mangyi Ar’inio, Ongor’a Nekyekyiia-Ho”
25. ”Mburu Yaumar’a Kite.”
26. ”Masalye Malyaanyi.”
27. ”Kyisongoru nyi Kyisongoru ma kyikatitia.”
28. ”Wolyi nyi Ngambura.”
30. ”Koicho Sauru,Shinga numba.”
31. ”Riso la Ngache lekyeima wamae ikamo-pfo”
32. ”Mokuruo kacha nekyelasa mbawa.”
33. ”Ondo Lekyelyemio mshawa-pfo.”
34. ”Warumu nyi wandu”
35. ”Morika Mr’eme nekyegambo nyi Mtsu.”
36. ”Njofu yekyekapo pfumu lyimu-pfo.”
37. ”Kur’ende ngyiuta iha.”
38. ”Wari okyealikyia ngur’u”
39. ”Komana nyi Ushokyenyi.”
40. ”Undekooya mtoche Riso.”